Netcongestie is dagelijkse realiteit
De verduurzaming van de gebouwde omgeving is in volle gang. Nederland zet al jaren stevig in op het aardgasvrij maken van woningen en gebouwen. Tegelijkertijd ontstaat steeds duidelijker een nieuwe uitdaging: de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet staat onder druk. Netcongestie is inmiddels niet langer een toekomstig risico, maar dagelijkse realiteit.
Elektrificatie zorgt voor extra belasting op het net
Een groot deel van de energievoorziening in Nederland werd traditioneel geleverd via het gasnet. Het elektriciteitsnet was hier oorspronkelijk niet op ontworpen. Nu de warmtevraag steeds vaker elektrisch wordt ingevuld, bijvoorbeeld met warmtepompen maar ook soms met IR panelen ontstaat een forse extra belasting van het net, met name tijdens piekmomenten in de winter.
Daar komt bij dat ook elektrische voertuigen een steeds grotere belasting vormen. Vooral in de avonduren, wanneer huishoudens tegelijk koken, laden en verwarmen, ontstaan hoge piekbelastingen. Hoewel uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk is, vraagt dit nog jaren aan investeringen en uitvoering. In de tussentijd zal slimmer moeten worden omgegaan met de energie die beschikbaar is.
Het totale systeem bepaalt de efficiëntie
In discussies over verduurzaming ligt de focus vaak op de warmtepomp zelf. Maar het werkelijke energieverbruik van een gebouw wordt bepaald door het totale systeem. Een warmtepomp functioneert namelijk slechts zo efficiënt als het systeem waar hij onderdeel van uitmaakt. De prestaties worden sterk beïnvloed door de kwaliteit van het afgiftesysteem, de benodigde watertemperaturen, hydraulische inregeling, regeltechniek, buffering en gebruikersgedrag.
Juist op dat vlak ontstaan in de praktijk steeds vaker problemen. Om investeringskosten te beperken, blijven bestaande radiatoren regelmatig gehandhaafd zonder dat het totale systeem wordt geoptimaliseerd. Het gevolg is dat warmtepompen hogere temperaturen moeten leveren, waardoor het elektriciteitsverbruik stijgt en de COP aanzienlijk daalt.
Systeemoptimalisatie wordt steeds belangrijker
De vraag verschuift daarom van “hoe besparen we op de aanschaf?” naar “hoe reduceren we structureel het energieverbruik én de belasting van het elektriciteitsnet?”. De komende jaren zal systeemoptimalisatie een steeds grotere rol gaan spelen. Niet alleen vanwege energiekosten, maar ook vanwege toekomstige belasting van het net.
Een goed ontworpen laagtemperatuursysteem kan zorgen voor een hogere gemiddelde COP, lagere piekbelastingen, minder netbelasting in winter én zomer, betere comfortprestaties en lagere operationele kosten. Met de komst van flexibele elektriciteitstarieven vanaf 2029 zal dit onderwerp alleen maar relevanter worden.
Andere kijk op gebouwinstallaties noodzakelijk
De energietransitie vraagt daarom niet alleen om nieuwe warmtebronnen, maar vooral om een andere manier van kijken naar gebouwinstallaties. Het optimaliseren van het totale systeem wordt essentieel om comfort, betaalbaarheid en netbelasting met elkaar in balans te houden.
